Bayılma, beyne giden kan akışının geçici olarak azalması sonucu kısa süreli bilinç kaybı yaşanmasıdır. Sıcak havalarda, uzun süre ayakta kalındığında, açlıkta veya ani duygusal tepkilerde sıkça görülebilir. Ehliyet sınavının ilkyardım bölümünde de yer alan bu konuyu bu yazıda ele alıyoruz. Bayılma çoğu zaman geçici ve zararsız olsa da, altta yatan ciddi bir nedenin işareti olabileceği için doğru yaklaşım önemlidir.
Bayılma Öncesi Belirtiler
Bayılmadan önce kişi genellikle baş dönmesi, gözlerde kararma, kulak çınlaması, terleme, solgunluk ve mide bulantısı gibi belirtiler yaşar. Bu belirtileri fark eden bir kişiye zamanında müdahale edilirse, tam bilinç kaybı bazen önlenebilir. Kişi bu belirtileri hissettiğinde hemen oturmalı veya uzanmalı, ani hareketlerden kaçınmalıdır.
Bayılma Belirtisi Gösteren Kişiye Yaklaşım
Baş dönmesi ya da bayılacak gibi hissettiğini söyleyen bir kişi varsa, mümkünse sırtüstü yatırılmalı ve bacakları hafifçe yukarı kaldırılmalıdır. Bu pozisyon, beyne giden kan akışını artırmaya yardımcı olur. Eğer yatacak uygun bir yer yoksa, kişi oturur pozisyonda başını dizleri arasına eğerek de rahatlayabilir. Kişinin etrafındaki kalabalık dağıtılmalı ve varsa dar giysileri (yaka, kemer) gevşetilmelidir.
Bayılma Gerçekleştiğinde Ne Yapılmalı?
Kişi bilincini tamamen kaybettiyse, güvenli bir zemine sırtüstü yatırılır, bacakları yükseltilir ve nefes alıp almadığı kontrol edilir. Bayılma genellikle birkaç saniye ile bir dakika içinde kendiliğinden düzelir ve kişi bilincini geri kazanır. Bilinç birkaç dakika içinde geri gelmiyorsa ya da kişi nefes almıyorsa, durum daha ciddi bir tabloya işaret edebilir ve derhal 112 aranmalıdır.
Bilinç Geri Geldikten Sonra Dikkat Edilecekler
Kişi bilincini geri kazandığında hemen ayağa kaldırılmamalı, birkaç dakika yatar veya oturur pozisyonda dinlenmesine izin verilmelidir. Ani ayağa kalkmak yeniden bayılmaya yol açabilir. Kişiye su veya yiyecek vermeden önce tamamen kendine geldiğinden ve yutkunma refleksinin normal olduğundan emin olunmalıdır, aksi halde boğulma riski oluşabilir.
Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?
Bayılma tekrar tekrar yaşanıyorsa, göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı ile birlikte gerçekleşiyorsa, kişi kafasını çarptıysa veya bilinç birkaç dakikadan uzun süre geri gelmiyorsa mutlaka profesyonel tıbbi değerlendirme gereklidir. Bu tür durumlarda 112 aranmalı ve kişi doktor kontrolüne yönlendirilmelidir. Kalp durması ile bayılmayı ayırt etmek için kalp masajı yazımızdaki belirtileri de gözden geçirebilirsiniz.
Sınav Sorularında Bayılma Konusu
Ehliyet sınavının ilkyardım bilgisi kategorisinde bayılma belirtileri ve doğru pozisyon sıkça sorulur; bu konu şok pozisyonuyla da bağlantılı olduğu için şok pozisyonu yazımızı birlikte okumanızı öneririz. Çalışma sürecinizi düzenli tutmak için Çalışma Planı sayfamızdan kendinize uygun bir program oluşturabilirsiniz.
Genel Bilgilendirme Notu
Bu yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır ve gerçek bir tıbbi eğitimin yerini tutmaz. Bayılma sonrası kişinin durumu şüpheli görünüyorsa vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Bu tür durumlara doğru müdahale edebilmek için sertifikalı bir ilkyardım eğitimi almanızı öneririz.
